4 على پس از رسول اكرم رسول اكرم هنوز ديده از جهان فرو نبسته بود كه طوفان اختلاف در ميان امت اسلام وزيدن گرفت . قريش يعنى عشيرهء رسول خدا ( ص ) ، آغازگر اين حركت نبودند ، زيرا بزرگانش - از مهاجرين - به بيمارى پيامبر مشغول بودند . امّا از ديگر سوى ، « گروه مكه » اوضاع را به دقت تحت نظر داشتند و در پى يافتن فرصت براى خروج از عزلت بودند . ولى انصار يعنى جناح ديگر مؤسس اسلام ، مشكل حكومت پس از پيامبر را دامن زدند . اين اقدام آنان ناشى از چند عامل بود كه شايد مهمترين و اصليترين آنها هراسشان از آينده و سرنوشتشان پس از رحلت رسول خدا بود . به ويژه كه پس از فتح مكه از - شكل‌گيرى - جبههء « متحد » قريش به گونه‌اى كه موازنه را در مرحلهء آتى به ضرر آنها رقم زند ، نگران بودند . در پرتو اين شرايط ، فضاى پيچيده‌اى بر مدينه حاكم بود . و جناحهاى متعددى در آن ظاهر شده بودند كه برخى از صاحب‌نظران ، اين جناحها را گونه‌اى از حزب دانسته‌اند . « 1 » گرچه اين جناحها به دليل پيچيدگى شرايط و دشوارى شكست سكوت در آن لحظات ، جرئت نكرده‌اند تمايلات خود را آشكار كنند ، ولى به صورت غير منتظره‌اى با اقدام انصار در گردهمايى سقيفه مواجه شدند . انصار موضوعى را برانگيختند كه هنوز در حلقه‌هاى بسته و پنهان مطرح مىشد . اين جلسه در ميدانى منعقد شد كه مالكيت آن از آن بنى ساعده از قبيلهء خزرج بود . تشكيل جلسه در آن مكان مىتواند تعبيرهاى متعددى داشته باشد ، به ويژه كه در آن زمان معمولا اين گونه اجتماعات در مسجد انجام مىشد . اگر حركت انصار يك حركت جناحى - قبيله‌اى - نبود ، آنها نيز در مسجد كه به خانه حضرت رسول ( ص ) چسبيده بود ، اجتماع مىكردند . و در اين صورت همهء مهاجران پيرامونشان گرد مىآمدند و برخى از آنان و يا حتى همهء آنها ، به اين اقدام انصار چه از نظر زمانى و چه از نظر انگيزه‌هاى گردهمايى اعتراض مىكردند .

--> ( 1 ) محمد مهدى شمس الدين ، نظام الحكم و الإدارة فى الإسلام ، ص 48 .